ასინქრონული ძრავი (იგივე კოლექტორული ან ინდუქციური)

ასინქრონული ძრავები გხვდება თითქმის ყველა მანქანა — დანადგარებში სადაც იგი ელექტრო ენერგიას გარდაქმნის მექანიკურ ენერგიად.

ასინქრონული ძრავი

ასინქრონული ძრავის მუშაობის პრინციპი შემდეგნაირია: სტატორის გრაგნილში ძაბვის მიწოდების შემდეგ წარმოიქიქმნება მბრუნავი მაგნიტური ველი, რომელიც როტორის გრაგნილში აღძრავს დენს, რომელიც ურთიერთქმედებს მაგნიტურ ველთან და ბრუნავს იმ მიმართულებით რა მიმართულებითაც მაგნიტური ველი. როტორის ბრუნვის სიხშირე მცირედით ნაკლებია მაგნიტური ველის ბრუნვის სიხშირესთან, ეს სიხშირეები რომ გათანაბრდეს, მაშინ მაგნიტური ველი ვერ აღძრავს დენს როტორზე და ძრავი გაჩერდება.

ასინქრონული ძრავი შედგება ორი ნაწილისაგან, როტორი და სტატორი.

ასინქრონული ძრავი
როტორი, სტატორი, კონტაქტების ბლოკი

როტორი ძრავის ბრუნვადი ნაწილია რომელსაც აქვს შეკრული გრაგნილი, ხოლო სტატორი ძრავის უძრავი ნაწილი რომელიც შედგება გრაგნილებისაგან.

იმისათვის რომ შეიცვალოს ძრავის ბრუნვის მიმართულება საჭიროა შეიცვალოს ფაზა.

არსებობს ასინქრონული ძრავის შეერთების ორი სახეობა: სამკუთხა შეერთება და ვარსკვლავისებური შეერთება.

როტორში გრაგნილს აქვს საწყისი და საბოლოო წერტილები რომლებითაც ერთდება კონტაქტები. აღნიშვნები შემდეგნაირია:

U1 – U2 (C1 – C4) – პირველი გრაგნილი

V1 – V2 (C2 – C5) — მეორე გრაგნილი

W1 – W2 (C3 – C6) — მესამე გრაგნილი

ფრჩხილებში მოცემულია გრაგნილის ძველი ტიპის აღნიშვნები.

A, B, C ნიშნავს ფაზებს, ჩვენ შემთხვევაში სამი ფაზა გვაქვს, ასევე შეიძლება შეგხვდეს ფაზების შემდეგნაირი აღნიშვნა L1, L2, L3б რაც ერთი და იგივეა.

ნებისმიერი ძრავის ტექნიკური მონაცემები მოკლედ დატანილია იარლიყზე, რომელის ძრავს აკრავს კორპუსზე. 

ასინქრონული ძრავის ქსელში ჩართვისათვის გამოიყენება ორი ტიპის ჩართვა: პირდაპირი და სიხშირული გარდამქმნელით.

პირდაპირი ჩართვის დროს, ძრავის სადენი ერთდება ქსელში (380ვ) რომელსაც აქვს დამიწება. დამიწება აუცილებელია რადგან თავიდან იქნას აცილებული ადამიანის და მანქანა-დანადგარის დაზიანება. ქსელსი მიერთების შემდეგ ძრავი დაიწყებს ბრუნვას. ესეთი შეერთება არ არის მიზანშეწონილი. პირდაპირი შეერთების სრულყოფილი სქემა სხვაგვარადაა, სანამ სადენი ქსელში შეერთდება მანამდე იგი ერთდება მაგნიტურ ჩამრთველზე, მაგნიტური ჩამრთველის შემდეგ ერთდება დამცველებზე, შემდეგ ერთდება ავტომატზე და შემდეგ დამიწებიან ქსელში (380ვ). ასევე ზოგჯერ ემატება სითბური რელეების ბლოკი.

მეორე ჩართვის ტიპია, ჩართვა სიხშირული გარდამქმნელის დახმარებით, რაც ნიშნავს შემდეგს. ქსელში ერთდება ავტომატი, შემდეგ დამცველების ბლოკი, შემდეგ სიხშირული გარდამქმნელი, რომელიც სასურველი ლოგიკით არეგულირებს ძრავის ბრუნთა რიცხვს და გაშვების დენს, შემდეგ სიხშირულ გარდამქმნელი ერთდება ძრავზე. სქემატურად ეს შემდეგნაირად გამოიყურება:

ასევე ასინქრონული ძრავი შესაძლებელია ჩაირთოს ცალფაზა ქსელში (220ვ), ამისათვის საჭიროა სპეციალური სქემის შედგენა, საჭიროა ასევე ორი კონდენსატორის დამატება სქემაში, რომლიდანაც ერთი იქნება გამშვები, ხოლო მეორე მუშა. გამშვები კონდენსატორი საჭიროა მხოლოდ დაძვრის დროს შემდეგ იგი ითიშება და მუშაობს მუშა კონდენსატორი.  გამშვები კონდენსატორი უდნა იყოს 2-3 ჯერ დიდი ვიდრე მუშა კონდენსატორი. მუშაობის დროს კონდენსატორები იმუხტება და სიფრთხილეა საჭირო რომ არ მოხდეს დენის დარტყმა. იმისათვის რომ გათიშვის შემდეგ სწრაფად განიმუხტოს კონდენსატორი, პარალელურად უნდა ჩაერთოს წინაღობა (3-5 kOhm).

გასათვალისწინებელია ის ფაქტი რომ 220 ვ ში ჩართული ძრავი ავითარებს სრული სიმძლავრის 50%.

ასინქრონული ძრავის მექანიკური ნაწილი შედგება შემდეგი დეტალებისაგან:

ასინქრონული ძრავის დეტალები